Print deze pagina     Subsidies vergelijken     Verstuur per e-mail

Info

Het doel van de proeftuin is opschaalbare en reproduceerbare renovatieconcepten te stimuleren om zo tot betaalbare oplossingen te komen voor belangrijke delen van het gebouwenbestand. Verregaande coördinatie van de actoren in de bouwketen dient te leiden tot kwalitatieve, geïntegreerde, maar vooral ook reproduceerbare, opschaalbare en betaalbare oplossingen. In de proeftuin worden onderzoeks-, ontwikkelings- als demonstratie-activiteiten uitgevoerd aan de hand van reële renovatietrajecten..

Een proeftuin is een gestructureerde testomgeving waarin bedrijven of organisaties innovatieve technologieën, producten, diensten en concepten kunnen testen, gebruik makend van een representatieve groep van individuen (of organisaties), de testpopulatie, die als testers worden ingezet in hun eigen leef- en werkomgeving
De proeftuin “Woningrenovatie: innovatie bij energiezuinig verbouwen” wil bijdragen tot betere marktcondities voor grondige renovaties van woningen door:

  • De ontwikkeling van opschaalbare en reproduceerbare renovatieconcepten
  • Het stimuleren van samenwerking tussen leveranciers, ontwerpers en uitvoerders
  • Het versterken van de vraagzijde via een groepsgewijze aanpak en via alternatieve financieringsvormen
  • Het aantonen van de haalbaarheid van kostenoptimale energieprestatieniveaus.
De proeftuin woningrenovatie bestaat uit een infrastructuur van (groepen) wooneenheden, representatief voor het Vlaamse residentiële gebouwenbestand: bijv. een wijk (verkaveling, sociale woningen…), appartementsgebouw, straat rijwoningen, verspreide systeembouw woningen…. Op deze infrastructuur (met sterke betrokkenheid van eigenaars en/of bewoners als testpopulatie) vormen concrete renovatietrajecten de platformen, waarop de proeftuinprojecten worden uitgevoerd.

De proeftuin omvat naast de verschillende proeftuinprojecten ook een overkoepelend coördinatie- en kennisplatform. Het centraal coördinatie- en kennisplatform is verantwoordelijk voor de afstemming en opvolging van de projecten, de kwaliteitsbewaking (incl. prestatiemonitoring analyse) en het kennisbeheer (verzamelen, bundelen, verspreiden).

De proeftuin heeft een economische en bredere maatschappelijke finaliteit. Op maatschappelijk vlak gaat de aandacht zowel naar de kostenefficiëntie van energiezuinige renovaties t.b.v. eigenaars en/of bewoners (met behoud van wooncomfort en uitzicht op levenslang wonen) als naar het zetten van noodzakelijke stappen in functie van het klimaatbeleid (renovatiegraad van de woningenstock).


Wie komt in aanmerking?

Voor de proeftuinprojecten zijn de mogelijke types projectaanvragers:

  • Bedrijven en non-profit: organisaties met rechtspersoonlijkheid, die geen onderzoeksinstelling zijn. Onder deze categorie vallen zowel (1) de ondernemingen die hun economische activiteit op een duurzame wijze uitoefenen door middel van een vestiging in het Vlaams Gewest als (2) non-profit organisaties met activiteiten relevant voor de bouwsector, gevestigd in het Vlaams Gewest.
  • Overheidsorganisaties (bijv lokale besturen) uit het Vlaams Gewest (enkel de besturen),
  • Onderzoeksorganisaties kunnen als onderzoekspartner (in onderaanneming) meewerken aan het project. Voor activiteiten die als onderzoekstaken ‘voor eigen voordeel’ beschouwd kunnen worden, is evenwel rechtstreekse steun mogelijk.
Voor het coördinatie- en kennisplatform zijn de aanvragers Vlaamse Innovatiesamenwerkingsverbanden. Dit zijn organisaties die kunnen optreden namens een groep van bedrijven zoals bv. een beroepsfederatie, een specifieke belangenvereniging. Of collectieve of gelijkgestelde centra.

Als uitvoerders komen de volgende kenniscentra en kennisaanbieders in aanmerking: een VIS? en een onderzoeksorganisatie zoals een universitaire onderzoeksgroep, een onderzoeksinstelling, een hogeschool, een collectief centrum, een strategisch onderzoekscentrum (SOC).

Welke projecten komen in aanmerking?

De proeftuin moet leiden tot kennisopbouw en innovatie, en omvat onderzoeks- en ontwikkelings (en demonstratie-)activiteiten, additioneel? aan de eigenlijke renovatiewerken. De aard van de steunbare innovatie-activiteiten in de proeftuin wordt bepaald door het O&O-besluit.

De onderzoeksvragen die in de proeftuinprojecten aan bod kunnen komen, hebben betrekking op:

  • Opschaalbaarheid en reproduceerbaarheid: Hoe opschaalbare (‘universele’) concepten ontwikkelen die tegelijk toegepast kunnen worden op meerdere wooneenheden en toch rekening houden met individuele verschillen?
  • Samenwerking: Hoe ketensamenwerking tussen verschillende commerciële partners (gebouwenschil, technieken, projectbegeleiding, financiering…) structureren tot een innovatief business model en dienstenaanbod voor groepsrenovaties?
  • Versterking vraagzijde: Hoe de vraagzijde overtuigen met een geïntegreerd en collectief aanbod, en een collectief proces op gang brengen voor individuele woningeigenaar, m.b.v;sensibilisatie, participatie, financieringsmodellen…
  • Ambitieniveau: Wat is realiseerbaar (technologie/proces) aan betaalbare kost?
  • Hoe verschillende technologieën en gebouwdimensies (isolatie, verwarming, ventilatie, ICT…) combineren tot geïntegreerde (en betaalbare) energie-performante oplossingen?
  • Hoe de technologische vernieuwingen realiseren via geïntegreerde kwaliteitsvolle processen, en met oog voor duurzaamheid op vlak van materialen en ‘levenslang wonen’?
  • Hoe ontwerp- en evaluatietools beter afstemmen op het realiseren van de beoogde energieprestaties, met behoud van klimaatcomfort?
Deze onderzoeksvragen gaan uit van een economische finaliteit, maar de antwoorden op deze vragen zijn zeker ook maatschappelijk relevant (als ondersteuning voor betaalbaar kwaliteitsvol wonen). Ook ter ondersteuning van toekomstige beleidskeuzes voor het stimuleren van renovatie en duurzaam (ver)bouwen in het algemeen zijn de te verwerven inzichten van belang.

De specifieke regelgeving, omgeving en organisatie van de bouw in Vlaanderen hebben tot gevolg dat het vertalen van een concept dat toegepast wordt in het buitenland naar de Vlaamse situatie een belangrijk onderzoekselement zou kunnen bevatten.

De opdrachten van het coördinatie- en kennisplatform zijn:

  • Coördinatie van de proeftuin, met inhoudelijke en administratieve afstemming van de platformen: dit houdt onder meer in het vervullen van de rol van eerste aanspreekpunt voor proeftuinpartners, overheid en ook externen, het leveren van juridische, financiële en technische begeleiding (samenwerkingsovereenkomsten, advies bijkomende subsidiemogelijkheden, gemeenschappelijke technische noden,…) aan de proeftuin projecten, bundelen en integreren van data (geen evaluatie) m.b.t. de KPI’s van de proeftuin projecten, opvolgen en synthetiseren van de verslaggeving, …
  • Kwaliteitsbewaking: onafhankelijk assessment, monitoring en analyse van de energieprestaties van de gerenoveerde woningen op een geüniformiseerde basis (in samenwerking met de individuele projecten) en (indien nodig) onafhankelijk kwaliteitsadvies betreffende toepassing van nieuwe technieken
  • Verzamelen, bundelen, analyseren en verspreiden van kennis opgebouwd in de proeftuin, zowel door het stimuleren van samenwerking en kennisdeling tussen de projecten, het vervullen van een liaison-rol met andere initiatieven zoals Ronde Tafel Bouw, Werkgroup Duwobo van de Vlaamse Overheid?. het aanspreken en sensibiliseren van een ruimere doelgroep (“innovatievolgers”) en het verspreiden van de kennis naar de brede sector

meer info
Enkele mogelijke project scenario’s… (niet limitatief)
  • De algemene aanpak is om steun te verlenen aan initiatieven ontwikkeld door de aanvragers zelf. Om de leesbaarheid van de nota te bevorderen, worden hierna enkele concrete scenario’s geschetst van mogelijke projecten waarvan het realiteitsgehalte bij meerdere actoren in de bouw- en vastgoedsector werd getoetst.
  • Een consortium van bouwmaterialenleveranciers en aannemers ontwikkelt een vernieuwend systeem voor gevelrenovatie/isolatie (eventueel ook met integratie technieken). Samen met een professionele syndicus brengt dit consortium enkele appartementsgebouwen in kaart waar dit systeem van toepassing zou zijn. De professionele syndicus overtuigt één of meerdere bewonersverenigingen om voor hun appartementsgebouw te kiezen voor een doorgedreven renovatie i.p.v. een eenvoudige vervanging van verwarmingsinstallatie en beglazing. Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) steunt de ontwikkeling van het gevelsysteem, de energiestudies van de appartementsgebouwen, sensibilisering en bemiddeling evenals monitoring en kennisdeling.
  • Een gemeente initieert de renovatie van een groep gelijkaardige woningen (straat/wijk), werft particuliere eigenaars die willen meedoen en coördineert voor de bewoners. Ze kan dit bijvoorbeeld ook doen i.s.m. een vastgoedbeheer bedrijf (“Syndic” appartementsgebouw). Ze werkt samen met een consortium van lokale adviesbureaus en evt. bouwbedrijven een ‘groepsaankoop’ bestek uit. Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) steunt activiteiten als sensibilisering, bemiddeling, delen van het studiewerk, naast opvolging/monitoring en kennistransfer.
  • Een systeembouwer i.s.m. adviesbureau ontwikkelt een renovatie-aanbod voor de eigenaars van de woningen. Voordelen door schaal-aanpak (‘groepsaankoop’) met vrijwaring van bepaalde keuzes-op-maat voor de eigenaars. Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) steunt de prototypering van het systeem-aanbod, sensibilisering, opvolging en monitoring.
  • Een Sociaal Verhuurkantoor (SVK) identificeert samen met een energetisch studiebureau een reeks woningen die gekenmerkt worden door een problematiek van hoog energieverbruik. Het energetisch studiebureau identificeert per woning doorgedreven energie-besparingsmaatregelen en bezorgt aan het SVK een dossier op basis waarvan het de onderhandeling met een eigenaar kan opstarten. Daarin wordt bijvoorbeeld een formule uitgewerkt waarbij de energiebesparing (en investering van de eigenaars) wordt vertaald in een verhoging van de huurprijs. SVK onderhandelt op basis van dit dossier en onder begeleiding van het studiebureau met eigenaars en huurders. Voor de huurders daalt de energiekost meer dan de stijging in de huurprijs. De particuliere eigenaars winnen door de waardestijging van hun eigendom. Ook hier kunnen voordelen spelen door schaalaanpak (‘groepsaankoop’) met vrijwaring van bepaalde keuzes-op-maat voor de eigenaars. Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) steunt de energiestudies en de bemiddelingsactiviteiten van het SVK en het energiestudiebureau.
  • Ook met sociale bouwmaatschappijen zijn proeftuinprojecten mogelijk, waarbij bijv. samen met adviesbureaus en/of innovatieve systeemaanbieders geïntegreerde technologische oplossingen worden uitgewerkt en nadien (prestatiegericht) aanbesteed. Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) steunt het studiewerk, de monitoring en de kennisverspreiding (publicatie resultaten).

Synoniemen

proeftuin bouw proeftuinbouw

Cases

Geen cases.